UAV 2012 (versie 2025): afspraken laten werken

Wat zijn de UAV?

Een gewijzigde tekening, extra werkzaamheden of discussie over de oplevering kan direct gevolgen hebben voor de uitvoering en de kosten van een bouwproject. De Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken, kortweg UAV, leggen vast welke verantwoordelijkheden opdrachtgever en aannemer daarbij hebben en welke afspraken gelden voor de afhandeling.

Het bestek beschrijft het te realiseren werk. De UAV regelen de afspraken rond de uitvoering, van de verantwoordelijkheden van opdrachtgever, directie en aannemer tot wijzigingen, betaling en oplevering. Samen met de projectspecifieke contractstukken vormen ze het kader waarbinnen partijen het werk organiseren en beoordelen.

Deze gids gaat uit van de UAV 2012 (versie 2025). Voor ieder project blijft bepalend welke versie is overeengekomen en welke afwijkingen in het bestek zijn opgenomen. Volgens § 2 lid 1 gelden de UAV-bepalingen voor zover het bestek daar niet uitdrukkelijk van afwijkt. Een nieuwe uitgave verandert een bestaande overeenkomst dus niet automatisch.[1]

Bij geïntegreerde opdrachten, waarin ontwerp en uitvoering samen worden opgedragen, kan een ander voorwaardenstelsel worden gebruikt: UAV-GC 2025.

Verantwoordelijkheden en bevoegdheden

De §§ 5 en 6 verdelen verplichtingen tussen opdrachtgever en aannemer. De opdrachtgever draagt onder meer verantwoordelijkheid voor voorgeschreven constructies en werkwijzen. De aannemer moet het werk volgens de overeenkomst uitvoeren. Dat onderscheid neemt zijn waarschuwingsverplichtingen niet weg.[1]

§ 3 regelt de directie. Leg bij de start vast wie de opdrachtgever vertegenwoordigt, welke bevoegdheden gelden en welke besluiten aan de opdrachtgever zijn voorbehouden. Een persoon die toezicht houdt, is niet zonder meer voor ieder financieel besluit bevoegd.[1]

Voor het projectteam helpt een bevoegdhedenoverzicht: wie mag een technische instructie geven, wie beoordeelt de prijs en wie neemt het contractuele besluit? Laat verslagen aansluiten op die verdeling.

Bestekswijzigingen: waarschuwen én vastleggen

§ 36 lid 1a bevat een belangrijke voorwaarde. Bij een door de opdrachtgever gewenste bestekswijziging kan de aannemer alleen een prijsverhoging vorderen als hij de opdrachtgever tijdig heeft gewezen op de noodzaak daarvan. De uitzondering is dat de opdrachtgever die noodzaak zelf had moeten begrijpen.[1]

Een verzoek om iets anders uit te voeren is dus niet vanzelf een volledige prijsafspraak. Leg als aannemer vast welke wijziging is gevraagd en meld tijdig dat deze tot een noodzakelijke prijsverhoging leidt. Maak als opdrachtgever duidelijk wie die melding beoordeelt en hoe de gevolgen voor prijs en planning worden besloten.

§ 36 lid 4 gaat uit van prijsvorming vóór de uitvoering van de wijziging, of zo spoedig mogelijk als de aard van het werk dat niet toelaat. Lid 5 schrijft schriftelijke opdrachten voor en noemt ook vastlegging in dagboek, weekrapport of bouwvergaderverslag. Het ontbreken van zo’n vastlegging doet volgens die bepaling aanspraken op verrekening niet zonder meer vervallen. Schriftelijk vastleggen en tijdig waarschuwen zijn dus twee afzonderlijke aandachtspunten.[1]

Praktische werkwijze: verbind verzoek, waarschuwing, prijsvoorstel, besluit en uitvoering aan hetzelfde wijzigingsnummer. Vermeld wat nog niet is overeengekomen. Zo wordt een technisch akkoord niet onbedoeld als een volledig financieel akkoord gelezen.

Stelpost: het bedrag staat juist wél in het bestek

Een stelpost is volgens § 37 lid 1 een in het bestek als zodanig aangeduid geldbedrag dat in de aannemingssom is opgenomen. Daartegen worden nader in het bestek omschreven uitgaven geboekt. Het bedrag van de stelpost is dus bij contractvorming opgenomen; de uiteindelijk ten laste daarvan te brengen uitgaven worden later vastgesteld.[1]

Volgens lid 2 wordt het verschil tussen die uitgaven en het bedrag van de stelpost verrekend. Beoordeel daarbij welke uitgaven en vergoedingen volgens de overige leden van § 37 en het contract meetellen. De regels verschillen onder meer voor bouwstoffen, werkzaamheden en betalingen aan derden. Een factuurbedrag alleen is daarom niet altijd de volledige grondslag.[1]

Fictief rekenvoorbeeld, exclusief btw: de aannemingssom bevat een stelpost van € 10.000. Als de volgens het contract ten laste van die stelpost te brengen uitgaven in totaal € 12.000 bedragen, is het te verrekenen verschil € 2.000. Bedragen die uitgaven € 8.500, dan gaat het om € 1.500 minder. Dit voorbeeld veronderstelt dat eventuele toepasselijke vergoedingen al in de genoemde uitgaven zijn verwerkt.

Leg vooraf de besteding en vereiste onderbouwing vast. § 37 lid 12 geeft de directie de mogelijkheid bewijsstukken te verlangen voordat een uitgave ten laste van de stelpost wordt gebracht.[1]

§ 38: niet iedere hoeveelheid heeft dezelfde betekenis

De aanduiding in het bestek is bepalend voor de eerste beoordeling. § 38 onderscheidt de volgende situaties:

• Verrekenbare hoeveelheden, lid 1: deze zijn in het bestek als zodanig aangeduid. Afwijkingen worden behandeld volgens § 39.
• Geschatte hoeveelheden, lid 2: aangeduid met bijvoorbeeld “naar schatting” of “ongeveer”. Verrekening vindt plaats voor zover de afwijking meer dan 10% van de geschatte hoeveelheid bedraagt, tenzij dat onbillijk zou zijn.
• Andere hoeveelheden, lid 3: afwijkingen die de directie verlangt of voorschrijft, worden als bestekswijziging volgens § 36 behandeld.[1]

Fictief rekenvoorbeeld: bij een geschatte hoeveelheid van 100 m³ en een werkelijke hoeveelheid van 115 m³ is volgens de hoofdregel van § 38 lid 2 de afwijking boven 10%, dus 5 m³, verrekenbaar. Dat is een ander uitgangspunt dan bij een als verrekenbaar aangeduide hoeveelheid. De uitzondering wegens onbillijkheid en eventuele contractafwijkingen blijven van belang.

Leg ook de meetwijze vast. De leden 4 en 5 bevatten regels voor hoeveelheden bouwstoffen en hun meting. Zonder een controleerbare meting blijft discussie mogelijk, ook als partijen het eens zijn over de toepasselijke bepaling.[1]

§ 39: hoeveelheid verrekenen is iets anders dan de prijs herzien

Als een verrekenbare bestekshoeveelheid te hoog of te laag blijkt om het werk volgens het bestek of de aard van het werk tot stand te brengen, wordt de afwijking volgens § 39 lid 1 verrekend tegen de overeengekomen verrekenprijs. Hiervoor geldt geen algemene drempel van 10%.[1]

Voor herziening van die prijs stelt lid 2 aanvullende voorwaarden: de bestaande verrekenprijs blijkt te hoog of te laag én er is of wordt meer dan 110% of minder dan 90% van de opgenomen hoeveelheid verwerkt. Een afwijking buiten die bandbreedte geeft dus niet automatisch recht op een willekeurige nieuwe prijs. Opdrachtgever en aannemer moeten een gewijzigde verrekenprijs overeenkomen.[1]

Lid 3 bepaalt dat de gewijzigde prijs geldt voor de afwijking van de opgenomen hoeveelheid; de aannemingssom zelf wordt hierdoor niet gewijzigd. Volgens lid 4 moeten hoeveelheden voor dezelfde bouwstof of hetzelfde soort werk met dezelfde verrekenprijs voor deze beoordeling worden samengenomen.[1]

Fictief rekenvoorbeeld: bij 100 verrekenbare eenheden en 108 verwerkte eenheden kan het verschil van 8 eenheden onder lid 1 worden verrekend. De grens voor prijsherziening uit lid 2 is daarmee niet bereikt. Bij 115 eenheden is die grens wel overschreden, maar moet nog worden onderbouwd waarom de bestaande verrekenprijs te hoog of te laag is. Als de prijs rechtsgeldig wordt herzien, gaat het onder lid 3 om de afwijking van 15 eenheden, niet alleen om de laatste 5.

Bij een RAW-bestek moeten daarnaast de toepasselijke RAW-bepalingen worden betrokken. Lees hierover de RAW-verdieping.

Oplevering, onderhoud en de versie van 2025

Maak onderscheid tussen de opname van het werk, het besluit over oplevering, een eventuele onderhoudstermijn en de afhandeling van gebreken. Koppel deze momenten aan verslagen, inspectieresultaten, revisiestukken en concrete afspraken over resterende werkzaamheden.

In de UAV 2012 (versie 2025) zijn § 12 leden 1 en 2 vervallen. Beoordeel aansprakelijkheid daarom met de toepasselijke wet, de overeengekomen versie en eventuele afwijkingen. De enkele constatering dat een gebrek bij oplevering zichtbaar was, geeft voor deze versie geen volledige beoordeling.[1]

Wat de contractmanager bij de start organiseert

• Een overzicht van de geldende contractstukken, versies en afwijkingen.
• Een bevoegdhedenoverzicht voor instructies en financiële besluiten.
• Een werkwijze voor wijzigingsmeldingen en tijdige prijswaarschuwingen.
• Een apart register voor stelposten en hun onderbouwing.
• Een overzicht van hoeveelheidssoorten, meetafspraken en verrekenprijzen.
• Een planning voor opname, oplevering en dossieroverdracht.

Deze indeling is thematisch. Zo vind je snel de paragraaf die bij je vraagstuk hoort. De volledige voorwaarden en de projectspecifieke afspraken blijven leidend.