RAW: van bestek naar beheersbare uitvoering

Wat is de RAW-systematiek?

RAW is de door CROW beheerde systematiek voor het opstellen van bestekken, veel gebruikt in de grond-, water- en wegenbouw. Gestandaardiseerde resultaatsbeschrijvingen en bepalingen helpen om het verlangde werk herkenbaar vast te leggen. De UAV vormen een uitgangspunt; RAW en UAV hebben elk een eigen functie.[1]

De opdrachtgever beschrijft in beginsel het gewenste resultaat en de randvoorwaarden. De aannemer heeft binnen het contract ruimte voor de wijze van uitvoering. Controleer daarom of een eigen voorschrift bewust een uitvoeringsmethode vastlegt, of alleen een kwaliteitseis aan het resultaat.[1]

Lees een bestekspost samen met de bepalingen

De beschrijvingen en hoeveelheden staan in deel 2.2 van het bestek. De toepasselijke Standaard RAW Bepalingen en de projectspecifieke bepalingen, onder meer in deel 3, vullen die informatie aan. Een losse post of alleen de tekening geeft daardoor niet altijd het complete antwoord.[2]

Voor contractmanagement begint de controle met drie vragen: is het resultaat duidelijk, is het controleerbaar en is bekend welke werkzaamheden in de prijs horen? Een onduidelijke grens tussen twee posten kan later tot discussie leiden over wie welk onderdeel heeft aangeboden.

• Vergelijk de locatie, maatvoering en materiaalkeuze in post, tekening en bepalingen.
• Controleer de eenheid en de methode waarmee de productie wordt vastgesteld.
• Leg vast welke gegevens ontbreken en wie die vóór de uitvoering moet leveren.
• Beoordeel eigen aanvullingen naast de standaardtekst, zodat eisen niet dubbel of tegenstrijdig worden.

Het soort hoeveelheid bepaalt de vervolgvraag

In een RAW-bestek vraagt de aanduiding bij een hoeveelheid aandacht. Behandel niet iedere afwijking als automatisch meerwerk. Stel eerst vast wat de contractstukken over de hoeveelheid, de meting en de verrekening bepalen.

Voor de algemene UAV-regels maken § 38 en § 39 onderscheid tussen soorten hoeveelheden. Bij een verrekenbare hoeveelheid kan een afwijking binnen 10% al worden verrekend. De bandbreedte van 90% tot 110% gaat over een mogelijke herziening van de verrekenprijs, niet over een algemene vrijstelling van verrekening. De UAV-pagina werkt dat onderscheid uit.[3]

CROW licht toe dat een herziening van een RAW-verrekenprijs moet aansluiten bij de oorspronkelijke prijsopbouw. Alleen een grote hoeveelheidsafwijking is geen vrijbrief om een willekeurige nieuwe prijs te kiezen. Controleer de toepasselijke RAW-bepalingen en onderbouw waarom de bestaande prijs te hoog of te laag is.[4]

Van meting naar termijnbetaling

Maak bij de start een overzicht van de posten die tijdens het werk regelmatig gemeten moeten worden. Spreek af wie de meting uitvoert, wie erbij aanwezig moet zijn en waar het bewijs wordt opgeslagen. Dat voorkomt dat een discussie over uitgevoerde productie pas bij de eindafrekening ontstaat.

Een bruikbare registratie verbindt het postnummer met de locatie, uitvoeringsdatum, gemeten hoeveelheid en onderbouwing. Foto’s helpen, maar vervangen niet vanzelf een afgesproken meting of inspectie. Houd ook zichtbaar welke hoeveelheden zijn aangeboden, beoordeeld en nog betwist.

Laat een voortgangsoverzicht bovendien onderscheid maken tussen fysiek uitgevoerd werk en financieel geaccordeerd werk. Anders kan een opdrachtgever denken dat een bedrag al is goedgekeurd, terwijl de aannemer alleen de productie heeft gemeld.

Maak bovendien duidelijk welk document het team gebruikt voor de periodieke afrekening en welke posten daarin nog ter beoordeling staan. De administratie moet zowel de gemeten productie als de behandeling ervan kunnen laten zien. Een ontbrekende reactie is geen betrouwbare manier om een bedrag als overeengekomen te registreren.

Voorbeeld: extra meters riool

Fictieve situatie ter uitleg. In het bestek staat 100 meter riool. Tijdens het werk blijkt dat 108 meter nodig is. Begin bij de vraag of het om dezelfde beschreven prestatie gaat en of de hoeveelheid als verrekenbaar is opgenomen. Een gewijzigde route, andere diameter of aanvullende voorziening vraagt mogelijk om een afzonderlijke beoordeling.

Als het uitsluitend een afwijking van een verrekenbare hoeveelheid betreft en de overeengekomen regels dat toelaten, wordt die afwijking tegen de toepasselijke verrekenprijs behandeld. Leg de meting en aanleiding vast. De mededeling “minder dan 10%, dus niet verrekenbaar” is daarvoor geen juiste algemene regel.[3]

Dit voorbeeld gaat over de standaard-UAV-regels. De contractueel toepasselijke RAW-bepalingen en eigen afwijkingen blijven onderdeel van de beoordeling.

Houd productie en wijzigingen uit elkaar

Een hoeveelheid die afwijkt is niet hetzelfde als een opdrachtgever die een ander resultaat verlangt. Registreer daarom eerst de aanleiding. Gaat het om een meting, een bestekswijziging, een onduidelijkheid in informatie of een andere uitvoeringssituatie? Koppel daarna pas de financiële behandeling aan de juiste bepaling.

Bij een door de opdrachtgever gewenste bestekswijziging vraagt § 36 lid 1a UAV aandacht voor de tijdige waarschuwing over een noodzakelijke prijsverhoging. Alleen een technische instructie of een achteraf ingevulde meerwerkbon geeft daarover nog geen volledig beeld. Zie de uitleg over bestekswijzigingen onder UAV.[3]

Beheer de contractversie

Noteer bij het bestek welke RAW-uitgave, aanvullingen, errata en UAV-versie zijn overeengekomen. Bewaar daarnaast een register van eigen afwijkingen. Een software-update is aanleiding om teksten te controleren, maar verandert de gemaakte afspraken niet vanzelf.

Protitec verbindt bestekschrijven met de overdracht naar directievoering en contractmanagement. Een praktische eerste stap is een gezamenlijke controle van de belangrijkste posten, beslismomenten en bewijsstukken voordat de uitvoering start.