Werk bundelen of opdelen?

Bundelen en percelen kunnen samengaan

Samenvoegen betekent dat werkzaamheden gezamenlijk in de markt worden gezet. Die gezamenlijke opdracht kan vervolgens in percelen worden verdeeld, zodat ondernemingen op afgebakende delen kunnen inschrijven. Een aanbesteding met percelen kan daardoor tot meerdere overeenkomsten leiden. Afzonderlijke opdrachten hebben ieder een eigen afbakening; of hun waarden voor de aanbestedingsregels toch moeten worden opgeteld, vraagt een aparte beoordeling. PIANOo maakt dit onderscheid expliciet. [1]

Deze inrichting staat naast de keuze van contractvoorwaarden en prijsafspraken. Een perceel kan bijvoorbeeld op een RAW-bestek met UAV-voorwaarden berusten. Het woord perceel zegt op zichzelf niets over ontwerpverantwoordelijkheid, betaling of de wijze van toezicht.

Maak duidelijk welk werk werkelijk bij elkaar hoort

Begin met de werkzaamheden en hun onderlinge afhankelijkheden. Dat objecten in hetzelfde beheerbestand staan, zegt nog weinig over de beste uitvoering. Kijk naar de benodigde vakkennis, werkmethoden, bereikbaarheid, materiaalvoorziening en voorbereiding. Twee bruggen kunnen technisch vergelijkbaar zijn, maar door hun ligging en gebruik toch een heel andere fasering vragen.

Bij een beweegbare brug kan herstel van het bewegingswerk direct samenhangen met de besturing en de functionele beproeving. Het uit elkaar trekken van die werkzaamheden kan extra overdrachtsmomenten veroorzaken. Conservering op verschillende, zelfstandig bereikbare locaties kan juist goed in afzonderlijke werkpakketten worden georganiseerd. De objectnaam alleen geeft dus geen antwoord.

Maak ook de financiële afweging concreet. Gezamenlijke steigers, verkeersmaatregelen of inzet van specialistisch materieel kunnen voordeel opleveren. Daar kunnen kosten voor coördinatie, onderaanneming of een zwaardere inschrijving tegenover staan. Vergelijk daarom de totale organisatie van het werk. Alleen minder facturen of één aanspreekpunt is voor die vergelijking te beperkt.

Motiveer samenvoegen én de keuze over percelen

Artikel 1.5 van de Aanbestedingswet 2012 verbiedt het onnodig samenvoegen van opdrachten. De afweging moet in ieder geval ingaan op de relevante markt en toegang voor het mkb, de organisatorische gevolgen en risico’s voor beide kanten, en de samenhang van de opdrachten. Samenvoegen moet worden gemotiveerd in de aanbestedingsstukken. Daarnaast geldt als uitgangspunt dat een opdracht in percelen wordt verdeeld. Wie dat niet passend vindt, moet ook die keuze motiveren. De Gids Proportionaliteit werkt deze afweging uit. [2]

Dit zijn twee te onderscheiden beslissingen. Het kan logisch zijn om onderhoud gezamenlijk voor te bereiden, terwijl een indeling naar vakdiscipline of gebied ruimte biedt aan verschillende bedrijven. Een onderbouwing van gezamenlijke inkoop verklaart dus niet vanzelf waarom één ondeelbaar pakket nodig is.

Dat de motivering inhoudelijk moet zijn, blijkt bijvoorbeeld uit advies 450 van de Commissie van Aanbestedingsexperts. Bij samengevoegde maaiwerkzaamheden voor zes gemeenten achtte de Commissie de onderbouwing onvoldoende. Daardoor kon niet worden beoordeeld of samenvoegen terecht als niet onnodig was beschouwd en opdelen terecht als niet passend. Het betreft een advies over die concrete aanbesteding, geen rechterlijke uitspraak of algemeen verbod op gezamenlijke onderhoudsopdrachten. [3]

Onderzoek wie het werk kan en wil uitvoeren

Een pakket kan technisch logisch zijn en toch slecht aansluiten op de markt. Onderzoek daarom welke bedrijven de afzonderlijke werkzaamheden uitvoeren, welke combinaties gebruikelijk zijn en of de gevraagde omvang en planning haalbaar zijn. Betrek ook gespecialiseerde ondernemingen die bij een groot totaalpakket waarschijnlijk alleen als onderaannemer zouden kunnen deelnemen.

Een marktconsultatie kan helpen om de voorgenomen indeling te toetsen. De handreiking van PIANOo uit februari 2026 bespreekt onder meer vragen over de perceelindeling, geschiktheidseisen en uitvoeringsplanning. Gebruik de antwoorden om aannames te onderzoeken; de opdrachtgever blijft verantwoordelijk voor de uiteindelijke keuze. [4]

Leg bijvoorbeeld twee mogelijke indelingen voor. Vraag welke raakvlakken extra werk veroorzaken, waar schaalvoordeel ontstaat en welke informatie een bedrijf nodig heeft om een betrouwbare aanbieding te doen. Een algemene vraag of de markt belangstelling heeft, levert daarvoor minder inzicht op.

Stem vervolgens de eisen af op de werkzaamheden waarop een onderneming inschrijft. Bij een perceel voor metselwerk hoort een onderbouwde vraag naar relevante bekwaamheid; ervaring met de complete renovatie van een beweegbare brug is niet vanzelf nodig. De Gids Proportionaliteit verbindt geschiktheidseisen aan de daadwerkelijke risico’s en benodigde competenties van de opdracht. [2]

Afzonderlijke contracten betekenen niet automatisch afzonderlijk ramen

Het aantal overeenkomsten bepaalt niet zelfstandig welke aanbestedingsprocedure past. Bij percelen worden de waarden voor de opdrachtraming bij elkaar opgeteld. Kunstmatig opknippen om onder de verplichting tot Europees aanbesteden uit te komen, is niet toegestaan. Ook opties en verlengingen horen in de raming; bedragen worden exclusief btw beoordeeld. PIANOo licht deze uitgangspunten toe in zijn visie op het ramen van opdrachten. [5]

Bij afzonderlijke opdrachten moet dus worden onderzocht welke samenhang voor de waardebepaling relevant is. Alleen verschillende budgetnummers, kalenderjaren of namen aan de werkpakketten geven is onvoldoende onderbouwing. Beoordeel de feitelijke prestaties en de toepasselijke ramingsregels. Maak daarbij onderscheid tussen werken, diensten en leveringen; een onderhoudsprogramma kan verschillende soorten activiteiten bevatten.

Leg deze beoordeling vast voordat de procedure wordt gekozen. De technische afbakening, de contractindeling en de aanbestedingsrechtelijke raming moeten op elkaar aansluiten. De gids Zorgvuldig aanbesteden behandelt de samenhang met kwalificatie en procedurekeuze uitgebreider.

Regel vooraf hoe percelen worden gegund

Percelen kunnen worden gevormd naar bijvoorbeeld gebied, objectgroep of vakdiscipline. Kies grenzen die voor inschrijvers herkenbaar zijn en die tijdens de uitvoering werkbaar blijven. Splits een specialistisch onderdeel niet af zonder ook te bepalen wie de aansluiting op het overige werk verzorgt.

Meerdere percelen leiden niet automatisch tot meerdere opdrachtnemers. Als de regels het toestaan, kan dezelfde inschrijver meerdere of alle percelen winnen. Wil je het aantal te gunnen percelen per inschrijver beperken, dan moet het maximum vooraf in de aankondiging staan. De aanbestedingsstukken moeten objectieve, niet-discriminerende regels bevatten voor de verdeling wanneer een inschrijver op meer percelen als winnaar eindigt. Ook toegestane combinaties en de beoordeling daarvan vragen vooraf duidelijke regels. PIANOo behandelt dit in de verdiepingshandreiking over BPKV. [6]

Werk de verdeling vóór publicatie door met enkele fictieve uitslagen. Wat gebeurt er als één onderneming overal het beste scoort? En welke uitkomst volgt als een perceel geen geldige aanbieding ontvangt? Zo ontdekt het team onduidelijkheden wanneer de stukken nog kunnen worden verbeterd.

Voorbeeld: onderhoud aan bruggen en kades

Een fictieve gemeente bereidt onderhoud voor aan acht vaste bruggen, twee beweegbare bruggen en vier kademuren. Het pakket bevat betonreparaties, conservering, herstel van metselwerk en werkzaamheden aan een bewegingswerk met bijbehorende besturing. De kades liggen buiten de verkeersroutes van de bruggen. Bij de beweegbare bruggen moeten civiele en installatietechnische werkzaamheden tijdens dezelfde stremming worden uitgevoerd.

Het projectteam onderzoekt drie mogelijkheden. Eén totaalpakket biedt de kans om een deel van de uitvoeringscoördinatie bij één partij onder te brengen. Het vraagt wel inzicht in welke partijen het geheel kunnen aanbieden en wat de combinatie voor gespecialiseerde bedrijven betekent. Een geografische indeling beperkt mogelijk de reisbewegingen, maar kan betekenen dat ieder perceel alsnog dezelfde combinatie van zeer verschillende specialismen vraagt.

Een indeling naar samenhangende werkzaamheden lijkt in deze casus kansrijker: een pakket voor de vaste bruggen, een pakket voor de beweegbare bruggen en een pakket voor de kademuren. Dat is nog geen besluit. Het team moet controleren of de markt deze indeling ondersteunt, of werkvolumes en uitvoeringsvensters passen en of verdere opdeling binnen de pakketten zinvol is.

Bij de beweegbare bruggen kan gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de technische aansluiting een zwaarwegend argument zijn. Voor de kademuren kan zelfstandige uitvoering juist goed organiseerbaar zijn. Dezelfde reden hoeft dus niet voor het hele programma te gelden. Het team legt per keuze vast welke afhankelijkheden doorslaggevend zijn en welke andere indelingen zijn onderzocht.

De gemeente kiest in dit voorbeeld uiteindelijk voor één aanbesteding met drie percelen. Zij laat de waarden voor de procedurekeuze gezamenlijk beoordelen en reserveert capaciteit voor de coördinatie tussen de percelen. De uitkomst is een fictieve toepassing, geen standaardadvies voor ieder onderhoudsprogramma.

Maak de raakvlakken onderdeel van de contracten

Een perceelgrens is ook een grens tussen afspraken. Als twee aannemers dezelfde bouwplaats gebruiken, moet duidelijk zijn wie toegang organiseert, welke voorzieningen gezamenlijk worden gebruikt en wanneer werkzaamheden kunnen starten. Alleen opnemen dat partijen moeten samenwerken, geeft nog geen antwoord op deze vragen.

Werk de belangrijkste raakvlakken uit in een gezamenlijke planning en een overzicht van verantwoordelijkheden. Benoem per overdracht welk resultaat of welke informatie nodig is, wie die levert, wie beoordeelt en welk besluit daarna kan worden genomen. Denk bij een brug aan het beschikbaar stellen van maatvoering, het vrijgeven van een gerepareerd onderdeel en de voorbereiding van de functionele beproeving.

Regel ook wat er gebeurt wanneer een partij later gereed is of een uitgangspunt verandert. Een aanpassing binnen één perceel kan gevolgen hebben voor de werkzaamheden van een andere opdrachtnemer. Houd die gevolgen bij elkaar in het projectdossier, terwijl de aanspraken en besluiten per overeenkomst worden beoordeeld. De integrale projectplanning en het wijzigingenregister ondersteunen die samenhang.

Bij één totaalcontract verdwijnen de raakvlakken evenmin. Een deel wordt binnen de organisatie van de opdrachtnemer beheerst, maar de opdrachtgever moet nog steeds zijn eigen informatie, besluiten en beschikbare werkruimte tijdig leveren. Kijk dus bij elke inrichting welke coördinatie werkelijk wordt overgedragen en welke capaciteit zelf nodig blijft.

Leg de afweging vast voor het uitvoeringsteam

Een bruikbare contractstrategie laat zien waarom de gekozen werkpakketten passen. Bewaar de onderzochte alternatieven, marktinformatie, samenhang, raming en motivering bij elkaar. Verbind daaraan de gekozen perceelgrenzen, verantwoordelijkheden en capaciteit voor contractmanagement. Daarmee kan het uitvoeringsteam begrijpen waarop de inrichting berust.

Protitec verbindt bij deze afweging de technische opgave met beheerinformatie, marktbenadering en contractbeheersing. We onderzoeken waar gezamenlijke uitvoering helpt en waar een afzonderlijk werkpakket meer duidelijkheid geeft. Vervolgens werken we de grenzen en afhankelijkheden uit in afspraken waarmee de betrokken partijen buiten kunnen werken.